Državljanstvo Srbije - Proces i potrebna dokumentacija za podnošenje zahteva

Autor: Advokat Stefan DačevićOsnivač advokatske kancelarije Dačević, Novi SadPoslednje ažurirano: 22. septembar 2026.

Srpsko državljanstvo je odnos između određenog fizičkog lica i države Republike Srbije, na osnovu kojeg postoje međusobna prava i obaveze, kao što su na primer obaveza plaćanja poreza ili izborno pravo.

Radi se o odnosu koji ima trajan karakter, koji se zasniva pod odgovarajućim uslovima, ali isto tako može i da prestane. Strancima se smatraju sva lica koja nemaju državljanstvo Republike Srbije.

Sadržaj:

• Sticanje srpskog državljanstva
• Sticanje državljanstva pod ublaženim uslovima
• Pregled osnova i uslova
• Potrebna dokumentacija
• Postupak za prijem u državljanstvo
• Prestanak državljanstva
• Zašto srpski pasoš?
• Najčešća pitanja

Kako se može steći srpsko državljanstvo?

Matični propis kojim su regulisani načini sticanja, potrebna dokumentacija, nadležni organ i sam postupak jeste Zakon o državljanstvu Republike Srbije. On predviđa različite načine na osnovu kojih možete steći državljanstvo Republike Srbije:

1. Na osnovu porekla.
2. Po osnovu rođenja na teritoriji Republike Srbije.
3. Na osnovu prijema u državljanstvo.

Na osnovu porekla

Sticanje državljanstva Republike Srbije na osnovu porekla predstavlja najzastupljeniji način na osnovu kojeg neko lice postaje državljanin Srbije.

Državljanstvo poreklom stiče dete:

1. čija su oba roditelja u trenutku njegovog rođenja državljani Republike Srbije,
2. čiji je jedan od roditelja u trenutku njegovog rođenja državljanin Republike Srbije, a dete je rođeno na teritoriji Republike Srbije,
3. rođeno u inostranstvu, čiji je jedan od roditelja u trenutku njegovog rođenja državljanin Republike Srbije, a drugi je nepoznat ili nepoznatog državljanstva ili bez državljanstva.

Ako je dete rođeno u inostranstvu, a jedan roditelj je u trenutku rođenja bio državljanin Republike Srbije dok je drugi strani državljanin, dete stiče državljanstvo poreklom ukoliko ga roditelj državljanin Republike Srbije prijavi do navršene 18. godine života kod nadležnog diplomatskog ili konzularnog predstavništva i podnese zahtev za upis deteta u evidenciju državljana. Ako je dete starije od 14 godina, potrebna je i njegova saglasnost.

Punoletna osoba rođena u inostranstvu, čiji je jedan roditelj u trenutku rođenja bio državljanin Republike Srbije a drugi strani državljanin, može steći državljanstvo poreklom ako do navršene 23. godine života podnese zahtev za upis u evidenciju državljana, pod uslovom da državljanstvo nije već stekla prijavom koju je roditelj podneo pre njene 18. godine.

Za lica koja su usvojena zahtev podnosi usvojilac, dok za lica pod starateljstvom to čini staratelj.

Po osnovu rođenja na teritoriji Republike Srbije

Dete koje je rođeno ili nađeno na teritoriji Republike Srbije rođenjem stiče državljanstvo ako su mu oba roditelja nepoznata, nepoznatog državljanstva ili bez državljanstva, odnosno ako je i samo dete bez državljanstva. Takvo lice smatra se državljaninom od rođenja.

Ovo državljanstvo može prestati ako se do navršene 18. godine utvrdi da su oba roditelja strani državljani. Državljanstvo tada prestaje na zahtev roditelja, a ako je dete starije od 14 godina, potrebna je i njegova saglasnost.

Na osnovu prijema u srpsko državljanstvo

Stranac kome je, shodno propisima o kretanju i boravku stranaca, odobreno stalno nastanjenje u Republici Srbiji može podneti zahtev za prijem u državljanstvo pod sledećim uslovima:

• da je navršio 18 godina života i da mu nije oduzeta poslovna sposobnost;
• da ima otpust iz stranog državljanstva ili da podnese dokaz da će otpust dobiti ako bude primljen u državljanstvo Republike Srbije;
• da je do podnošenja zahteva najmanje tri godine neprekidno imao prijavljeno prebivalište na teritoriji Republike Srbije;
• da podnese pismenu izjavu da Republiku Srbiju smatra svojom državom.

Kada se otpust iz stranog državljanstva ne traži

Uslov otpusta u praksi izaziva najviše nedoumica, tim pre što su 2023. godine bile predložene izmene zakona kojima je trebalo da bude ukinut. Te izmene nisu usvojene - otpust je i dalje zakonski uslov. Zakon, međutim, predviđa nekoliko situacija u kojima se ne traži:

• ako je zahtev podnelo lice bez državljanstva;
• ako podnosilac dokaže da će po zakonu svoje zemlje automatski izgubiti to državljanstvo prijemom u državljanstvo Republike Srbije;
• ako strana država ne dozvoljava otpust ili za njega postavlja uslove koje stranac ne može ispuniti - tada je dovoljna izjava da se odriče stranog državljanstva u slučaju sticanja srpskog;
• uopšteno, odricanje ili gubitak ranijeg državljanstva neće se zahtevati ako to nije moguće ili se ne može razumno očekivati.

Postoji i praktično rešenje za slučaj kada strana država traži prethodni dokaz da ćete biti primljeni u srpsko državljanstvo: podnosiocu koji nema otpust može se, na njegov zahtev, izdati potvrda da će biti primljen u državljanstvo Republike Srbije ako ispunjava ostale uslove. Ta potvrda važi dve godine i služi upravo za dobijanje otpusta u matičnoj državi.

Treba razlikovati i dve stvari koje se često mešaju: Srbija jeste zemlja koja dopušta dvojno državljanstvo i ne zahteva od svojih državljana da se odreknu drugog državljanstva. To, međutim, ne uklanja uslov otpusta koji važi u trenutku prijema po opštem režimu - kod pojedinih drugih osnova, kao što su brak, iseljeništvo ili pripadnost srpskom narodu, otpust se zaista ne traži.

Poseban osnov: lica rođena na teritoriji Srbije

Ovo je zaseban i blaži osnov od prethodnog, koji se u praksi često pomeša sa njim. Lice koje je rođeno na teritoriji Republike Srbije može biti primljeno u državljanstvo ako je do podnošenja zahteva najmanje dve godine neprekidno boravilo u Srbiji i ako podnese pismenu izjavu da Republiku Srbiju smatra svojom državom.

Razlike u odnosu na opšti režim su bitne: ne traži se otpust iz stranog državljanstva, ne traži se odobreno stalno nastanjenje, a zakon govori o boravku, a ne o prijavljenom prebivalištu.

Sticanje državljanstva pod ublaženim uslovima

U određenim situacijama lice može biti primljeno u državljanstvo Republike Srbije pod uslovima blažim od onih navedenih u prethodnom delu.

Brak sa državljaninom Republike Srbije

Stranac koji je najmanje tri godine u bračnoj zajednici sa državljaninom Republike Srbije i kome je odobreno stalno nastanjenje može biti primljen u državljanstvo ako podnese pismenu izjavu da Republiku Srbiju smatra svojom državom. Otpust iz stranog državljanstva se po ovom osnovu ne traži.

Prijem u interesu Republike Srbije

Stranac čiji bi prijem predstavljao interes za Republiku Srbiju može biti primljen u državljanstvo nezavisno od uslova koji se odnose na otpust, prebivalište i izjavu. Reč je, na primer, o promociji naše države i kulture u inostranstvu, investiranju u Srbiji ili pružanju pomoći i podrške srpskom narodu na drugi način.

Ovo je jedini osnov o kom ne odlučuje Ministarstvo unutrašnjih poslova, već Vlada Republike Srbije, na predlog nadležnog ministarstva. Po istom osnovu može biti primljen i bračni drug lica koje je tako steklo državljanstvo. Upravo su po ovom osnovu državljanstvo dobile i pojedine poznate ličnosti - sportisti, umetnici i privrednici.

Pripadnici srpskog naroda

Pripadnik srpskog naroda koji nema prebivalište na teritoriji Republike Srbije ima pravo da bude primljen u državljanstvo bez otpusta iz stranog državljanstva, ako je navršio 18 godina, nije mu oduzeta poslovna sposobnost i ako podnese pismenu izjavu da Republiku Srbiju smatra svojom državom. Nije, dakle, potrebno ni odricanje od drugog državljanstva ni život na teritoriji Srbije.

Lica sa prostora bivše SFRJ

Pod istim ublaženim uslovima u državljanstvo Republike Srbije može biti primljeno i lice rođeno u drugoj republici ranije SFRJ koje je imalo državljanstvo te republike, ili je državljanin druge države nastale na teritoriji ranije SFRJ. Uz to je potrebno i da takvo lice kao izbeglo, prognano ili raseljeno boravi na teritoriji Republike Srbije, ili da je izbeglo u inostranstvo - poreklo sa prostora bivše SFRJ samo po sebi nije dovoljno.

Pod istim uslovima može biti primljen i pripadnik drugog naroda ili etničke zajednice sa teritorije Republike Srbije.

Iseljenici i njihovi potomci

Iseljenik i njegov potomak mogu biti primljeni u državljanstvo Republike Srbije ako su navršili 18 godina života, nije im oduzeta poslovna sposobnost i ako podnesu pismenu izjavu da Republiku Srbiju smatraju svojom državom. Otpust iz stranog državljanstva se ni ovde ne traži.

Iseljenikom se smatra lice koje se iselilo iz Republike Srbije sa namerom da stalno živi u inostranstvu. Po istom osnovu može biti primljen i bračni drug lica koje je tako steklo državljanstvo.

Pregled osnova i uslova

Pošto se uslovi bitno razlikuju od osnova do osnova, pregled najvažnijih:

Potrebna dokumentacija

Tačan spisak zavisi od osnova po kom se zahtev podnosi, ali se u postupku prijema stranca u državljanstvo po pravilu traži:

• popunjen i potpisan zahtev za prijem;
• važeća strana putna isprava (na uvid i u kopiji);
• izvod iz matične knjige rođenih;
• uverenje o državljanstvu države čiji je podnosilac državljanin;
• dokaz o odobrenom stalnom nastanjenju i o prijavljenom prebivalištu u Republici Srbiji;
• otpust iz stranog državljanstva ili dokaz da će otpust biti dobijen, kada se taj uslov traži;
• pismena izjava da Republiku Srbiju smatrate svojom državom, na obrascu koji propisuje ministar unutrašnjih poslova;
• izvod iz matične knjige venčanih, kada se zahtev podnosi po osnovu braka;
• dokaz o uplaćenoj administrativnoj taksi;
• punomoćje, ako zahtev podnosi punomoćnik.

Dve stvari se u praksi najčešće previde. Strane javne isprave moraju biti overene apostille pečatom (ili legalizovane, kada apostille nije primenjiv), i moraju biti prevedene od strane stalnog sudskog prevodioca. Dokumenta koja ne ispunjavaju te uslove organ neće uzeti u obzir, a pribavljanje iz inostranstva zna da traje mesecima. Aktuelan spisak obrazaca i taksi dostupan je i na stranici MUP-a o državljanstvu.

Kako izgleda postupak za prijem u državljanstvo?

Zahtev za sticanje ili prestanak državljanstva Republike Srbije podnosi se organu unutrašnjih poslova, preko jedinice u mestu prebivališta odnosno boravišta, lično ili preko punomoćnika. Zahtev se može podneti i preko nadležnog diplomatsko-konzularnog predstavništva Republike Srbije u inostranstvu. Podnosiocu zahteva izdaje se potvrda o podnetom zahtevu.

O zahtevu odlučuje Ministarstvo unutrašnjih poslova rešenjem, osim kod prijema u interesu Republike Srbije, gde odlučuje Vlada. Zakon izričito predviđa da je ovaj postupak hitan. Državljanstvo se stiče danom dostavljanja rešenja o prijemu. Kada je jedini uslov davanje izjave o priznavanju Republike Srbije za svoju državu, državljanstvo se stiče danom davanja te izjave.

Važno je znati i da ispunjenost uslova ne znači automatski pozitivnu odluku. Ministarstvo može odbiti zahtev i kada su svi zakonski uslovi ispunjeni, ako oceni da postoje razlozi od interesa za Republiku Srbiju zbog kojih zahtev treba odbiti. Otpust iz državljanstva, odnosno odricanje, neće se odobriti ni dok traje ratno stanje, stanje neposredne ratne opasnosti ili vanredno stanje.

Za lica sa prebivalištem u Novom Sadu i okolini zahtev se podnosi nadležnoj policijskoj upravi. Ako vam je dokumentacija nepotpuna ili osnov sticanja sporan, obratite se našoj kancelariji pre podnošenja zahteva - ispravka u toku postupka gotovo uvek traje duže od pripreme unapred.

Kako prestaje državljanstvo Republike Srbije?

Otpustom

Državljaninu Republike Srbije državljanstvo prestaje otpustom ako podnese zahtev i ako ispunjava sve sledeće uslove:

1. da je navršio 18 godina života;
2. da nema smetnji u pogledu vojne obaveze;
3. da je izmirio poreze i druge zakonske obaveze u Republici Srbiji;
4. da je regulisao imovinskopravne obaveze iz bračnog odnosa i odnosa roditelja i dece prema licima koja žive u Republici Srbiji;
5. da se protiv njega ne vodi krivični postupak za dela koja se gone po službenoj dužnosti, a ako je osuđen na kaznu zatvora - da je kaznu izdržao;
6. da ima strano državljanstvo ili dokaz da će biti primljen u strano državljanstvo.

Otpust se neće odobriti ako je to neophodno iz razloga bezbednosti ili odbrane zemlje, iz razloga uzajamnosti, ili ako to zahtevaju ekonomski interesi Republike Srbije.

Odricanjem

Odricanje je uže od otpusta i često se sa njim meša. Punoletni državljanin Republike Srbije koji je rođen i živi u inostranstvu, a uz to ima i strano državljanstvo, može se odreći državljanstva Republike Srbije do navršene 25. godine života. Reč je, dakle, o našem državljaninu koji već ima i drugo državljanstvo - ne o strancu.

Zašto srpski pasoš?

Geografska pozicija Srbije, kulturno-istorijsko nasleđe i poslovne prilike samo su neki od razloga zbog kojih možete biti zainteresovani za srpsko državljanstvo, bez obzira da li se radi o poslovnim ili ličnim razlozima. Srpski pasoš svojim imaocima pruža:

• bezvizni ulazak ili vizu po dolasku u veliki broj država na svim kontinentima, uključujući države Evropske unije. Vizni režimi se menjaju, pa aktuelan spisak treba proveriti kod Ministarstva spoljnih poslova pre putovanja;
• više različitih osnova za sticanje državljanstva, prilagođenih porodičnoj i poslovnoj situaciji;
• mogućnost zadržavanja drugog državljanstva - Republika Srbija ne zahteva od svojih državljana da se odreknu stranog državljanstva koje već imaju.

Najčešća pitanja

1. Kako se može dobiti državljanstvo Srbije?

Poreklom, rođenjem na teritoriji Srbije, prijemom u državljanstvo ili po međunarodnim ugovorima. Prijem obuhvata više osnova - od opšteg režima za strance sa stalnim nastanjenjem do olakšanih uslova za supružnike državljana, iseljenike i pripadnike srpskog naroda.

2. Ko stiče državljanstvo Srbije po poreklu?

Dete čija su oba roditelja državljani Srbije, kao i dete jednog roditelja državljanina ako je rođeno u Srbiji. Ako je dete rođeno u inostranstvu, a drugi roditelj je strani državljanin, potrebna je prijava do navršene 18. godine. Punoletno lice u istoj situaciji može podneti zahtev za upis u evidenciju državljana do navršene 23. godine.

3. Da li se i dalje traži otpust iz stranog državljanstva?

Da. Za prijem stranca sa odobrenim stalnim nastanjenjem otpust je i dalje zakonski uslov. Izmene kojima je trebalo da bude ukinut predložene su 2023. godine, ali nisu usvojene. Zakon ipak predviđa izuzetke - za lica bez državljanstva, za one koji prijemom automatski gube ranije državljanstvo, i kada strana država otpust ne dozvoljava ili postavlja neispunjive uslove.

4. Koji su uslovi za prijem stranca u državljanstvo Republike Srbije?

Navršenih 18 godina i poslovna sposobnost, otpust iz stranog državljanstva ili dokaz da će biti dobijen, najmanje tri godine neprekidno prijavljenog prebivališta u Srbiji, i pismena izjava da Republiku Srbiju smatrate svojom državom.

5. Koliko dugo treba biti u braku sa državljaninom Srbije?

Najmanje tri godine, uz odobreno stalno nastanjenje u Republici Srbiji. Dovoljna je pismena izjava da Republiku Srbiju smatrate svojom državom - otpust se ne traži.

6. Kako se podnosi zahtev za državljanstvo Srbije?

Organu unutrašnjih poslova preko jedinice u mestu prebivališta ili boravišta, lično ili preko punomoćnika, a može i preko nadležnog diplomatsko-konzularnog predstavništva u inostranstvu. Podnosiocu se izdaje potvrda o podnetom zahtevu.

7. Koji dokumenti su potrebni za državljanstvo Srbije?

Po pravilu: zahtev, važeća putna isprava, izvod iz matične knjige rođenih, uverenje o državljanstvu, dokaz o stalnom nastanjenju i prebivalištu, pismena izjava, dokaz o otpustu kada se traži, i dokaz o uplaćenoj taksi. Strane isprave moraju imati apostille pečat i prevod stalnog sudskog prevodioca.

8. Kada se može odreći državljanstva Republike Srbije?

Punoletni državljanin Republike Srbije koji je rođen i živi u inostranstvu i uz to ima strano državljanstvo može se odreći državljanstva do navršene 25. godine života. Odricanje treba razlikovati od otpusta, koji ima drugačije uslove.

9. Da li je advokat potreban za dobijanje državljanstva?

Nije obavezan, ali može značajno olakšati postupak - posebno kada dokumentacija dolazi iz inostranstva, kada je potrebna apostille overa i prevod, ili kada je osnov sticanja sporan.

Ovaj tekst ima informativni karakter i ne predstavlja pravni savet za konkretan slučaj. Za proveru osnova i pripremu dokumentacije kontaktirajte našu kancelariju.